Font Size

Text Size
ปฏิรูปฯในสื่อต่างๆ หนังสือพิมพ์กระแสหลัก

นสพ.ไทยรัฐ :::: กระจาย​อำนาจ แก่น..ปฏิรูปไทย

Recommend Print

  • เขียนโดย Thaireform
  • วันอังคารที่ 26 เมษายน 2011 เวลา 11:47 น.
SHARE STORE:
Digg
 

Publication: ไทยรัฐ
Date: 24 เมษายน 2554
Title: กระจายอำนาจ แก่น..ปฏิรูปไทย
Page: 1


ว่า​ด้วย​เรื่อง​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ ...อาจ​เป็น​เรื่องของ​รูปธรรม จับ​ต้อง​ยาก แต่​ใน​ยุค​การเมือง​ไทย ประชาธิปไตย​แบบ​ไทยๆ...โอนเอน​เช่น​นี้

เรื่อง​นี้...จะ​เป็น​เสาเข็ม​ที่มั่น​คง​ให้​กับ​ประเทศชาติ

ถ้อยแถลง​ฉบับ​สมบูรณ์ ข้อ​เสนอ​การ​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ โดย คณะ​กรรมการ​ปฏิรูป ลง​วัน​ที่ 18 เมษายน 2554 ตอก​ย้ำ​ว่า...ความ​เหลื่อมล้ำ​ใน​ความ​สัมพันธ์​ทาง​อำนาจ​นับ​เป็น​ปัญหา​ ใหญ่​ที่สุด​อย่าง​หนึ่ง​ของ​ประเทศไทย

และ...เป็นต้น​ตอ​ปัญหา​สำคัญ​อื่นๆอีก​หลาย​เรื่อง โดยเฉพาะ​อย่าง​ยิ่ง​ความ​ไม่​เป็น​ธรรม​ใน​สังคม

ความ​สัมพันธ์​ทาง​อำนาจ​มี​หลาย​แบบ และ​ถูก​ค้ำจุน​ไว้​ด้วย​โครงสร้าง​ทั้งที่​เป็น​ทางการ​และ​ไม่​เป็น​ ทางการ แต่​เมื่อ​กล่าว​อย่าง​ถึงที่​สุด​แล้ว โครงสร้าง​อำนาจ​ที่​มี​พลัง​สูง​สุด​และ​ส่ง​ผล​กำหนด​ต่อ​โครงสร้าง​อำนาจ ​อื่น​ทั้งปวง​คือ...โครงสร้าง​อำนาจ​รัฐ

ด้วย​เหตุ​ดังนี้ การ​ปรับ​สมดุล​หรือ​การ​ลด​ความ​เหลื่อมล้ำ​ใน​ความ​สัมพันธ์​ทาง​อำนาจ จึง​จำเป็น​ต้อง​อาศัย​การ​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ​รัฐ ซึ่ง​ประกอบ​ด้วย​กลไก​การ​ปกครอง​ต่างๆ ที่​จำเป็น​ต้อง​จัด​ระเบียบ​กลไก​เสีย​ใหม่ เพื่อ​ให้​ประชาชน​ทุก​หมู่​เหล่า​เข้าถึง​อำนาจ

ตลอด​ระยะ​เวลา​ประมาณ 120 ปี​ที่​ผ่าน​มา ระเบียบ​อำนาจ​ของ​รัฐ​ไทย​ถูก​จัด​โครงสร้าง​ไว้​ใน​ลักษณะ​รวม​ศูนย์​ที่​ ส่วนกลาง โดย​มี​รัฐบาล​เป็น​ผู้​บังคับบัญชา​สูง​สุด​ของ​ระบบ​บริหาร​ราชการ​ แผ่นดิน​อัน​ประกอบด้วย​กระทรวง​ทบวง​กรม​ซึ่ง​มี​กิ่ง​ก้าน​สาขา​ครอบคลุม​ พื้นที่​ทั่ว​ประเทศ และ​มี​อำนาจ​บริหาร​จัดการ​สังคม​ใน​ทุก​ขอบเขต​ทุก​ปริมณฑล

“แน่​ละ...เรา​คง​ปฏิเสธ​ไม่ได้​ว่า​ระบอบ​การ​ปกครอง​แบบ​รวม​ศูนย์​ดัง​ กล่าว​เคย​มี​คุณูปการ​ใหญ่​หลวง ใน​การ​ปกป้อง​แผ่นดิน​ไทย​ให้​รอด​พ้น​จาก​ลัทธิ​ล่า​อาณานิคม อีก​ทั้ง​มี​บทบาท​สำคัญ​ใน​การ​สร้าง​ความ​เป็น​ปึกแผ่น​ของ​ประเทศชาติ​ ช่วง​ระยะ​ผ่าน​จาก​สังคม​จารีต​สู่​สมัยใหม่”

อย่างไรก็ดี เรา​คง​ต้อง​ยอม​รับ​ด้วย​ว่า...เมื่อ​เวลา​ผ่าน​ไป​นาน​นับ​ศตวรรษ การ​เปลี่ยนแปลง​ทาง​เศรษฐกิจ การเมือง สังคม​ได้​ทำให้​การบริหาร​จัดการ​ที่​ว่า​นี้​กลาย​เป็น​เรื่อง​ไร้​ ประสิทธิภาพ ไม่​สอดคล้อง​กับ​ความ​เป็น​จริง​ที่​สลับ​ซับซ้อน​ขึ้น

กระทั่ง​ใน​หลายๆกรณี​ได้​กลาย​เป็น​เหตุ​แห่ง​ปัญหา​เสีย​เอง

ที่​สำคัญ...การ​ที่​อำนาจ​รัฐ​กระจุก​ตัว​อยู่​ตรง​ศูนย์กลาง ทำให้​เกิด​ความ​เหลื่อมล้ำ​ทาง​เศรษฐกิจ​ระหว่าง​เมืองหลวง​กับ​เมือง​อื่น ​อย่าง​มากมาย ขณะ​เดียวกัน​ก็​ทำให้​ไม่​สามารถ​เปิด​พื้นที่​ทางการ​เมือง​ได้​เพียงพอ​ สำหรับ​ประชาชน​ที่​นับ​วัน​ยิ่ง​มี​ความ​หลากหลาย​กระจาย​เหล่า

สภาพ​เช่น​นี้​ส่ง​ผล​ให้​เกิด​ความ​ไม่​เป็น​ธรรม​ใน​หลายๆด้าน ซึ่ง​มัก​นำ​ไป​สู่​ความ​ไม่​พอใจ​ทางการ​เมือง

คณะ​กรรมการ​ปฏิรูปย้ำ​ว่า โครงสร้าง​อำนาจ​ที่​ถือ​เอา​รัฐ​เป็น​ตัวตั้ง​และ​สังคม​เป็น​ตัว​ตาม ยัง​เป็น​อุปสรรค​สำคัญ​ของ​การ​พัฒนา​ประชาธิปไตย เพราะ​มัน​ทำให้​การ​เติบโต​ของ​ประชา​สังคม​ที่​จะ​ทำ​หน้าที่​ควบคุม​ กำกับ​รัฐ​เป็นไปได้​ยาก

ประชาชน​พลเมือง​จำนวน​มาก​ถูก​ทำให้​เคย​ชิน​กับ​ความเฉื่อย...เนือย​ เรื่อง​ส่วนรวม บ่ม​เพาะ​ความ​คิด​หวัง​พึ่ง และ​ขยาด​ขลาด​กลัว​ที่​จะ​แสดง​พลัง​ของ​ตน

ใน​อีก​ด้าน​หนึ่ง การ​ควบคุม​บ้านเมือง​โดย​ศูนย์​อำนาจ​ที่​เมืองหลวง​ได้​ทำให้​ท้องถิ่น​ อ่อนแอ...ประชาชน​อ่อนแอ กระทั่ง​ดูแล​ตัว​เอง​ไม่ได้​ใน​หลายๆกรณี โครงสร้าง​การ​ปกครอง​แบบ​สั่ง​การ​จาก​เบื้องบน​ได้​มี​ส่วน​ทำลาย​อัต​ ลักษณ์​ของ​ท้องถิ่น​ใน​หลาย​ที่​หลาย​แห่ง

ผู้คน​ใน​ท้องถิ่น​ต้อง​สูญเสีย​ทั้ง​อำนาจ​ใน​การ​จัดการ​ชีวิต​ตัว​เอง สูญเสีย​ทั้ง​ศักดิ์ศรี และ​ความ​ภาคภูมิ​ใจ​ใน​วิถี​วัฒนธรรม​ของ​ตน

ยัง​ไม่​ต้อง​เอ่ย​ถึง​ว่าการ​ดำเนิน​แผน​พัฒนา​เศรษฐกิจ​และ​สังคม​ด้วย​ วิธี​กำหนด​นโยบาย​จาก​ส่วนกลาง โดย​เพิกเฉย​ต่อ​ความ​เรียก​ร้อง​ต้องการ​ของ​ประชาชน​ใน​ชุมชน​ท้องถิ่น ก็​ยิ่ง​ส่ง​ผล​ให้​ท้องถิ่น​ไร้​อำนาจ​ใน​การ​จัดการ​เรื่อง​ปาก​ท้อง​ของ​ ตน กระทั่ง​เข้า​ไม่​ถึง​ทรัพยากร​ที่​จำเป็น​ต่อ​การ​ดำรง​ชีพ

เมื่อ​สังคม​ถูก​ทำให้​อ่อนแอ ท้องถิ่น​ถูก​ทำให้​อ่อนแอ และ​ประชาชน​จำนวน ​ มาก​ถูก​ทำให้​อ่อนแอ​ ปัญหา​ที่​ป้อน​กลับ​มายัง​ศูนย์​อำนาจ​จึง​มี​ปริมาณ​ท่วมท้น

การ​ที่​กลไก​แก้​ปัญหา​ใน​ระดับ​ล่าง​มี​ไม่​พอ ทำให้​รัฐบาล​ทุก​รัฐบาล ล้วน​ต้อง​ เผชิญ​กับ​สภาวะ​ข้อ​เรียก​ร้อง​ที่​ล้น​เกิน​จาก​ทุก​ภาค​ส่วน​ของ​สังคม ซึ่ง​ยิ่ง​ทำให้​ขาด​ทั้ง​ประสิทธิภาพ​และ​เสถียรภาพ​ใน​การ​ทำ​งาน

สถานการณ์​ดัง​กล่าว​ได้​ถูก​ซ้ำเติม​ให้​เลว​ลง​ด้วย​เงื่อนไข​ของ​ยุค​ โลกาภิวัตน์ ซึ่ง​มี​ระบบ​เศรษฐกิจ​แบบ​ไร้​พรมแดน​เป็น​พลัง​ขับเคลื่อน​สำคัญ

ระบบ​การ​ค้า​เสรี​และ​การ​ลงทุน​เสรี​ทำให้​รัฐ​ไทย​มี​อำนาจ​ลด​ลง​ใน​การ บริหาร​จัดการ​เศรษฐกิจ ขณะ​ที่​กลไก​ตลาด​กลับ​มี​อำนาจ​มาก​ขึ้น​ใน​การ​ กำหนด​ชะตา​กรรม​ของ​ประชาชน

ตอก​ย้ำ​ความ​จริง​ที่​ว่า...การ​ที่​รัฐ​ไทย​ยัง​คง​รวม​ศูนย์​อำนาจ​ บังคับบัญชา​สังคม​ไว้​อย่าง​เต็ม​เปี่ยม แต่​กลับ​มี​อำนาจ​น้อย​ลง​ใน​การ​ปกป้อง​สังคม​ไทย​จาก​อิทธิพล​ข้าม​ชาติ และ​มี​อำนาจ​น้อย​ลง​ใน​การ​ดูแล​ทุกข์สุข​ประชาชน นับ​เป็น​ภาวะ​วิกฤติ​ที่​คุกคาม​ชุมชน​ท้องถิ่น​ต่างๆ

ผล...ประชาชน​ใน​ท้องถิ่น​แทบ​จะ​ป้องกัน​ตน​เอง​ไม่ได้​เลย เมื่อ​ต้อง​เผชิญ​กับ​ผู้​ประกอบ​การ​ราย​ใหญ่​ที่​มี​ทุน​มาก​กว่า มี​เทคโนโลยี​สูง​กว่า​หรือ​มี​ระบบ​บริหาร​จัดการ​ที่​เหนือ​กว่า

ด้วย​เหตุผล​เหล่า​นี้ การ​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ ด้วย​การ​โอน​อำนาจ​การบริหาร​จัดการ​ตน​เอง​ไป​ให้​ท้องถิ่น​จึง​กลาย​เป็น ​ความ​จำเป็น​เร่ง​ด่วน และ​นับ​เป็น​การ​ปรับ​สมดุล​ของ​ประเทศ​ครั้ง​สำคัญ เพื่อ​ให้​สอดคล้อง​กับ​เงื่อนไข​และ​สภาวการณ์​ของ​ยุค​สมัย​ที่​แปร​ เปลี่ยน​ไป

อย่างไรก็ตาม การ​กระจาย​อำนาจ​จาก​ส่วนกลาง​สู่​ท้องถิ่น​จะ​ต้อง​ไม่​ใช่​เป็น​แค่​การ​ ถ่าย​โอน​อำนาจ​จาก​องค์กร​ปกครอง​ใหญ่​สู่​องค์กร​ปกครอง​เล็ก หรือ​เป็น​ เพียง​การ​สร้าง​ระบบ​รวม​ศูนย์​อำนาจ​ขึ้น​มา​ใน​ท้องถิ่น​ต่างๆ แทน​การ​รวม​ศูนย์​อำนาจ​ไว้​ที่​ศูนย์กลาง หาก​จะ​ต้อง​ดำเนิน​การ​ควบคู่​ไป​กับ​การ​ลด​อำนาจ​รัฐ และ​เพิ่ม​อำนาจ​ประชาชน​โดย​รวม​ด้วย

เช่น​นี้​แล้ว หลักการ​เบื้องต้น​ของ​การ​กระจาย​อำนาจ​คือ​การ​เปิด​โอกาส​ให้​ประชาชน​ใน ​ท้องถิ่น​สามารถ​จัดการ​ชีวิต​และ​ชุมชน​ของ​ตน​เอง​ได้​มาก​ขึ้น โดยเฉพาะ​ส่วน​ที่​เกี่ยวข้อง​กับ​การ​วาง​แผน​และ​การ​พัฒนา​คุณภาพ​ชีวิต การ​ตัดสินใจ และ​การ​อนุมัติ...อนุญาต​ให้​มี​การ​ดำเนิน​การ​ใดๆใน​ท้องถิ่น​ที่​อาจ​ ส่ง​ผล​กระทบ​ต่อ​คุณภาพ​ชีวิต​ของ​ประชาชน

ขณะ​เดียวกัน การ​กระจาย​อำนาจ​สู่​ท้องถิ่น​จะ​ต้อง​สอด​ประสาน​ไป​กับ​การ​ส่งเสริม​ให้ ​ใช้​ประชาธิปไตย​ทาง​ตรง​ใน​การ​ตัดสินใจ และ​การบริหาร​จัดการ​ด้าน​ต่างๆใน​สังคม นอกเหนือ​จาก​การ​อาศัย​ระบอบ​ประชาธิปไตย​แบบ​ตัวแทน อันเป็น​รูป​แบบ​หลัก​อยู่​ใน​ปัจจุบัน

แน่นอนการ​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ​ใน​ทิศทาง​นี้ ย่อม​นำ​ไป​สู่​การ​เปลี่ยนแปลง​บทบาท​และ​อำนาจ​หน้าที่​ของ​ทุก​ฝ่าย​ที่​ เกี่ยวข้อง ไม่​ว่า​จะ​เป็น​รัฐบาล องค์กร​ปกครอง​ส่วนท้องถิ่น (อ​ปท.) ชุมชน​ท้องถิ่น ภาค​เอกชน

“ภาค​ประชาชน​หรือ​ภาค​ประชา​สังคม หาก​เรา​ต้องการ​ลด​ความ​เหลื่อมล้ำ​ใน​สังคม​ไทย ก็​ย่อม​เลี่ยง​ไม่​พ้น​ที่​จะ​ต้อง​จัด​ความ​สัมพันธ์​ทาง​อำนาจ​ระหว่าง​ ภาค​ส่วน​ต่างๆของ​สังคม​ไทย​อย่าง​ลึกซึ้ง​ถึง​ราก”

อีก​ทั้ง​จำเป็น​ต้อง​มี​การ​ปรับ​ฐาน​ความ​คิด​เรื่อง​อำนาจ​จาก​ความ​สัมพันธ์​แนว​ดิ่ง​เป็น​แนว​ราบ​มาก​ขึ้น

ดังนั้น ท้องถิ่น​ตาม​แนวทาง​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ​ดัง​กล่าว จึง​ไม่ได้​ หมาย​ถึง อ​ปท.​เพียง​อย่าง​เดียว หาก​ยัง​รวม​ถึง​ชุมชน ประชาชน​และ​ภาค​ประชา​สังคม​ของ​แต่ละ​พื้นที่​ไว้​อย่าง​แยก​ไม่​ออก

การ​เพิ่ม​อำนาจ​ให้​ชุมชน​เพื่อ​บริหาร​จัดการ​ตน​เอง​จะ​ต้อง​เป็น​ส่วน​ สำคัญ​ของ​การ​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ​ตั้งแต่​ต้น และ​อำนาจ​ของ อ​ปท.​ที่​จะ​ได้​รับ​การ​ถ่าย​โอน​เพิ่ม​ขึ้น​จาก​รัฐบาล จะ​ต้อง​ถูก​กำกับ​และ​ตรวจสอบ​โดย​ประชาชน​ใน​ชุมชน​หรือ​ภาค​ประชา​สังคม​ ใน​ท้องถิ่น​ได้​ใน​ทุก​ขั้น​ตอน โดย​มี​ทั้ง​โครงสร้าง​และ​กระบวนการ​รอง​รับ​อย่าง​ชัดเจน

“การ​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ​ควร​ต้อง​เป็น​กระบวนการ​เดียวกัน​กับ​การ​ ขยาย​และ​พัฒนา​ระบอบ​ประชาธิปไตย โดย​มี​เจตจำนง​อยู่​ที่​การ​ปลดปล่อย​พลัง​สร้างสรรค์​ของ​ประชาชน​ใน​ท้อง ถิ่น​ต่างๆซึ่ง​ประกอบ​ส่วน​ขึ้น​เป็น​องค์​รวม​ของ​ประชาชน​ทั้ง​ประเทศ”

คณะ​กรรมการ​ปฏิรูปย้ำ​ว่า...แนวทาง​ปฏิรูป​โครงสร้าง​อำนาจ​ของ​คณะ​ กรรมการ​ปฏิรูป​ตาม​ที่​ลำดับ​มา​ใน​ข้อ​เสนอ​ข้าง​ต้น มิได้​เกิด​จาก​จินตนาการ​ทาง​อุดมคติ หรือ​ผุด​งอก​มา​จาก​ความ​เชื่อ​ทางการ​เมือง​ที่​ตายตัว หาก​เป็น​ผล​จาก​การ​ครุ่นคิด พิจารณา​สภาพ​ที่​เกิด​ขึ้น

“ตลอด 120 ปี​ที่​ผ่าน​มา สังคม​ไทย​ได้​เปลี่ยน​ไป​มาก​ใน​ทุกๆด้าน  ประชาชน​ไทย ​ปัจจุบัน​มี​ความ​หลากหลาย​ทั้ง​ด้าน​ความ​คิด...ประเภท​ของ​ผล​ประโยชน์ เรา​คง​ต้อง​ยอม​รับ​ว่า...โครงสร้าง​อำนาจ​แบบ​รวม​ศูนย์​แทบ​จะ​แก้ไข​ ปัญหา​ใหญ่ๆ ของ​ประเทศ​ไม่ได้​อยู่​แล้ว”

อำนาจ​สั่ง​การ​จาก​ข้าง​บน​หรือ​ใช้​สูตร​สำเร็จ​สูตร​เดียว​แก้​ปัญหา​ทุก ​หน แห่ง​ไม่ได้ ...หนทาง​ที่​ดี​ที่สุด​คือ​การ​ให้​อำนาจ​ประชาชน​แก้​ปัญหา​ของ​ตัว​เอง

การ​กระจาย​อำนาจ...จะ​สำเร็จ​ได้ ต้อง​ทำ​ด้วย​หัวใจ​ของ​ผู้​ไม่​หวง​อำนาจ

สถาบันอิศรา มูลนิธิพัฒนาสื่อมวลชลแห่งประเทศไทย
สภาการหนังสือพิมพ์แห่งชาติ
สมาคมนักข่าว นักหนังสือพิมพ์ แห่งประเทศไทย
สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย
You are here ปฏิรูปฯในสื่อต่างๆ หนังสือพิมพ์กระแสหลัก
ยืมเงิน